تعویض منظم روغن گیربکس اتوماتیک (ATF) یکی از حیاتیترین اقدامات نگهداری برای حفظ سلامت و افزایش طول عمر سیستم انتقال قدرت خودروهای هیوندای و کیا است. تأخیر در این فرآیند میتواند به گرم شدن بیش از حد، سایش قطعات داخلی و نهایتاً خرابی گیربکس منجر شود. این مقاله به زمانبندی صحیح، روشهای تعویض و اهمیت استفاده از روغنهای اصلی و با کیفیت میپردازد.
اهمیت حیاتی روغن گیربکس (ATF) و عملکرد آن
روغن گیربکس اتوماتیک (Automatic Transmission Fluid - ATF) نقشی بسیار فراتر از یک روانکننده ساده دارد؛ در واقع، این روغن شریان حیاتی سیستم انتقال قدرت است. وظایف اصلی ATF شامل روانکاری دندهها و قطعات متحرک، خنکسازی قطعات در معرض اصطکاک بالا، انتقال قدرت هیدرولیکی (برای انجام فرآیند تعویض دنده) و تمیز نگهداشتن سیستم داخلی از ذرات سایش است. با گذشت زمان و تحت تأثیر گرما و فشار زیاد، این روغن خاصیت خود را از دست میدهد، آلوده به برادههای ریز فلزی میشود و توانایی خود را برای انتقال قدرت و خنککاری از دست میدهد که این امر، عملکرد گیربکس را به طور جدی به خطر میاندازد.
زمانبندی طلایی تعویض روغن گیربکس اتوماتیک
برخلاف روغن موتور، بازه تعویض روغن گیربکس اتوماتیک کمی متغیر است و به عوامل مختلفی بستگی دارد. به طور کلی، توصیههای کارخانجات سازنده مانند هیوندای و کیا برای استفاده معمولی، تعویض روغن در فواصل بین ۵۰,۰۰۰ تا ۶۰,۰۰۰ کیلومتر است. با این حال، در شرایط رانندگی دشوار، مانند ترافیک سنگین شهری با توقف و حرکت زیاد، رانندگی در مناطق کوهستانی، یدککشی مداوم، یا شرایط آب و هوایی بسیار گرم، این فاصله باید به حدود ۳۰,۰۰۰ تا ۴۰,۰۰۰ کیلومتر کاهش یابد. تشخیص رنگ و بوی روغن قدیمی نیز میتواند یک شاخص باشد؛ اگر رنگ روغن به شدت تیره شده و بویی شبیه به سوختگی میدهد، زمان تعویض فرا رسیده است.
دو روش اصلی تعویض: تخلیه دستی یا دستگاه ساکشن
تعویض روغن گیربکس اتوماتیک به دو روش اصلی انجام میشود که هر کدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند:
1- روش تخلیه دستی (Drain and Fill): در این روش، فقط روغن موجود در کارتل (کاسه زیرین گیربکس) تخلیه و با روغن جدید جایگزین میشود. مشکل این روش این است که بخش قابل توجهی از روغن قدیمی (معمولاً حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد) در مبدل گشتاور (تورک کانورتر) و سایر مدارها باقی میماند. این روش معمولاً سادهتر و کمهزینهتر است، اما برای تعویض کامل، باید چند بار تکرار شود.
2- روش دستگاه ساکشن (Flush Machine): در این روش، با استفاده از دستگاههای تخصصی، روغن قدیمی به طور کامل از کل سیستم (شامل مبدل گشتاور، مدار خنککننده و رادیاتور) بیرون کشیده و روغن جدید به صورت چرخشی جایگزین میشود. این روش، تعویض ۱۰۰٪ روغن را تضمین میکند و توصیه تخصصی برای حفظ حداکثر سلامت گیربکس است، هرچند که زمانبرتر بوده و به روغن بیشتری نیاز دارد. در زمان تعویض روغن گیربکس به صورت کامل (ساکشن) حتما فیلتر گیربکس تعویض شود
تأکید بر استفاده از روغنهای اصلی (ATF Genuine)
یکی از مهمترین عوامل در نگهداری گیربکس اتوماتیک، استفاده از روغن گیربکس اتوماتیک اصلی (ATF) با مشخصات دقیق توصیه شده توسط هیوندای یا کیا است. هر مدل گیربکس اتوماتیک، به دلیل ساختار و تلورانسهای داخلی، نیازمند یک نوع روغن با گرید و استاندارد خاص است (مانند SP-IV، SP-III یا ATF Multi-Vehicle). استفاده از روغنهای غیراصلی یا نامرغوب میتواند منجر به لرزش در هنگام تعویض دنده، گرم شدن بیش از حد گیربکس و در نهایت آسیب دیدن صفحات کلاچ و کاسهنمدها شود. بنابراین، تهیه روغنهای با کیفیت و اورجینال Mobis یا Genuine Parts از منابع معتبر مانند hyundaihyper.com، تضمینکننده عملکرد صحیح و دوام گیربکس خواهد بود.
